-NEW YORK'TAN SELAM-

New York ve Boston'da Malatya sohbeti

Yrd.Doç.Dr. Göknur AKÇADAĞ, New York

Bir süredir araştırmalarım için bulunduğum New York'ta, şehri bir tarihci olarak gözlemlemek her defasında ilginç bir tecrübe oluyor. Milletlerin farklı dinden insanların bir arada yaşadığı milyonların harmanladığı şaşırtıcı bir şehir. Osmanlı'nın birarada yaşattığı toplumları hatırlatan semtler, çarşılar, sokaklar ve ticaret. Kültürlerini her çesit renkeriyle yaşayan toplumlar, Amerikalılık çatısı altında global krize rağmen her zamanki Amerikalı tarz hayatlarını sürdürüyorlar. Krizin derinden etkilediği her açıdan belirgin olmakla birlikte, bireysel hayatlarının en güçlü şekilde sürdürülebildiği çesitlilikte, bağımsız hayatlar yollarına devam ediyor. Yolları ne peki? Bireysel seçimlerini en kuvvetli biçimde yaşayabilmek. Bu konuda biz Türklerden çok farklı hedefleri ve mantıkları olduğu anlaşılıyor. Burada bu konuda sosyolojik tanımlamalar yerine, Amerika toplumunun içinde nüfusları 500 bin civarinda olduğu söylenen fakat, 350 bin civarında olduğunu nufus verileri ve eklentilerle belirlemeye çalıştığım Türkler, bu kriz ortamında ne durumdalar? Bir yıl önce bir süre yaşadığım şehirlerde Amerikalılar ve orda yaşayan Türkler için yaşadıkları hayat biraz daha alım gücünün düştüğü, evlerini, işlerini kaybedenlerin çoğaldığı bir görünüm ortaya koyuyor. Buna karşın ATAA, MEZUSA gibi bazı Türk derneklerinin son yıllarda Türkiye ile ilgili konularda daha farklı ve çok yönlü faaliyetler yaptıkları, faal rol oynadıkları görülüyor.

Ekonomik koşullar öylesine değişmiş ki, hayranlıkla aylarca her gün mesai gibi gittigim New York Public Library bile krizin etkilerinden kurtulamamıış. Çoğunluk olarak biz tarihcilerin çalıştığı birim olan ve çesitli ülkelerden tarih, arkeolog ve dilcilerin tanışma yeri niteliği taşıyan "Middle Eastern" kısmı kapatılmış durumda. Ayri bir birim halinde değil kütüphanenin içine katılmış burada yer alan kaynaklar. Çalışanları da emekli edilmek üzereydiler. Türk, islam tarihi, dili ve diğer konularına dair önemli kaynak kulliyatının yer aldığı bu biriminin açılmamak üzere kapatılmış olması üzüntü verici. Bir başka ilginç bilgi olarak, fotografını ekte verdigim Batı’da basılı ilk incil olan ve 1455’de basımı Johann Gutenberg tarafindan gerçeklestirilmiş 1300 sayfalık Gutenberg İncili de NYPL’de özel bir vitrinde sergileniyor. Bu sıralar kütüphanenin giriş katında çocuklar için bir bölüm ayrılmış ve kütüphane-bilgi merkezi oluşturulmuş. Yaz olmasına rağmen tamamen dolu durumdaydı.

NYPL Children Center. Cocuk merkezinde ilginc bir sey dikkatimi cekti ve yaklastigimda, cocuklarimizin bir donem severek izledikleri ve her turlu oyuncak ve materyallerde karsimiza cikan, Winnie-The Pooh ve arkadasi olan hayvanlari A.A.Milne’nin cocuk klasikleri icinde ilgili seri olarak 1928’de Ingiltere’de basilmis. Bu oyuncaklar, 1920 lerde Robin Milne’ye dogum gununde verilmis, 1947’de ABD’e getirilmis ve NYPL’e bagislanmistir. Cizgi filme esin kaynagi olmus olan bu oyuncaklar kutuphaneyi gezenler tarafindan ilgi gormektedir.

Michael Jackson'un "Beat It ve Billie Jean" ini her yerde duyabileceginiz Manhattan sokaklari. Cenaze toreni oncesi ve sonrasi ile TV lerde, radyolarda, gazete ve dergilerde, sokaklarda her yer M.J. Baska hic bir sarkicinin olumu ile bu kadar gundemi ve Amerikalilari mesgul edecek baska bir idol olamazdi diye dusunuyorum, 1980'lerde Ankara'da ogrencilik yillarimda rock muzik programi hazirladigimiz arkadaslarimizla en sevdiklerimizden olan bir MJ sever olarak.. Obama'nin musluman olup olmayisi gibi, Michael'in de musluman olup olmadigi yazilip ciziliyor. Olumunden itibaren Michael’in heykeli Madame Tussauds mumya heykel muzesinin giris vitrininde ara ara sergileniyor ve buyuk ilgi goruyor turistler tarafindan.

Yaz okullari donemi olmasina ragmen universiteler neredeyse kis donemi gibi kalabalik ve yogun. Kutuphaneler tamamen dolu. Sadece Universite kutuphaneleri degil New York Public Library de tamamen dolu. Bu cok ilginc biz Turkler icin?! Insanlarin bos vakitlerini kutuphanede geciriyor olmasi her defasinda sasirtan bir durum.

Columbia Universitesi kampusu ve kutuphanesi her zamanki gibi dolu.. Bunun nedenini de krizle acikliyorlar. Yillik bedeli 50 bin dolari bulan egitim ve barinma giderleriyle kriz, aileleri etkilemis durumda. Yil uzatmadan yaz okuluna kaldiklari dersleri vermeleri icin devam ettiklerini ve yillardir boyle bir yogun yaz donemiyle karsilasmadigini, Columbia Universitesi Ortadogu Arastirmalari Enstitusunde bulunan arkadasim Dr.Devrim Umit soyluyordu. Kendisiyle simdi  bir proje uzerinde calisiyoruz ve New York'u akademik acidan tanimamda yaptigi guzel katkilar icin de kendisine tesekkur ederim.. Krizle ile vurgulanan bir diger gozlem, aslinda cok abartili olan maaslarin normale cekildigi, normalinin bu durum oldugu, Amerikalilarin bu yeni sureci kabullenecekleri seklindeydi. Super maaslar, ucuk gelir ve giderler artik yok! Saglikli hayat icin onlarca hap yutan, gorebileceginiz her yerde spor yapan New Yorklular icin hayat biraz daralmis kosullarina ragmen tum renkleri ve dogalligi ile suruyor.

New York'ta bu gidisimde Mehmet-Fusun Toy ile tanisma firsati buldum. Stevens Institute of Technology'den uluslararası nükleer fizikçi Prof. Hayrettin Kilic ile gorusmemizde, bir hemsehrinizle tanismanizi isterim diyerek gorusmemizi saglamasiyla, halen Malatya'ya gonul bagini surduren ve Malatya ile ilgili konulara heyecan duyan  Dr.Mehmet Toy ile tanisma firsati buldum.  Stevens Tec.Ins. de egitim yillarindan sonra muhendis olarak bilgisayar agi sanayiide Fujitsu, MTS-Verizon wireless, Intel, Agva, CableLabs gibi sirketlerde bilgisayar ağı urün geliştirme, mimarlık, protokoller'i ve algoritmalar uzerine cesitli gorevler yapmis olan Dr.Mehmet Toy, ayni zamanda ITU mezunlari USA ve Kanada yonetim kurulu uyesi. Turk Amerikan Dernekleri Assamblesi 'nin (ATAA) mutevelli heyetinde yer aliyor ve Amerika genelinde basarili calismalarinda, Mehmet Toy da New York ve ikamet ettigi New Jersey bolgesinde faal calismalar yurutuyor. Toy ile uluslarasi iliskiler, Turk-ABD iliskileri, Amerika'daki Turkler uzerine degerlendirmeler ve projeler uzerine konustuk. Mehmet Bey ve esi dis hekimi Fusun Hanim ile kahvaltiya davet ettikleri evlerinde bu konularin disinda Malatya'yi da konustuk. Mehmet Bey, Sayin Rektorumuz Cemil Celik ile sinif arkadasi olduklarini, Inonu Universitesinde gelistirebilecekleri bir proje icin kendisiyle baglantiya gecildiginden de bahsetti. Amerika'da bilgi ve birikimiyle basarili olmus insanlarimizin ciktigi sehre gonul bagi ve ilgisi guzel bir sey. Malatya uzerine kitaplarimi mutlaka istedigini  soyleyen Mehmet Bey'e Malatyahaber.com uzerinden Malatya'dan uzak kalmamis olacagini da soylemeyi ihmal etmedim. Toy ciftine tesekkur ederim ilgilerine ve davetlerine.

Tanimaktan onur duydugum Prof.Dr.Hayrettin Kilic'tan bahsetmeden gecmek olmaz. Dunya capinda nukleer enerji konusunda degerli calismalari ile taninmis olan Kilic'in Bil yayınlarından  cikan 'Nükleer Destan', kitabi tarihçesinden küresel iklim değişikliğine etkileri ve bir nükleer rönesans olabilir mi, olamaz mı konularını ele aliyor. Hayrettin Kilic, "Green Think Tank of Turunc Foundation" da kurucusu. Istanbul Universitesi, Steven Ins. of Technology'deki egitim sureci sonrasi Yale ve Stanford  universitelerinde calismis. Son 15 yilinda universiteler, dusunce kuruluslari, ABD, Avrupa ve Turkiye'deki politikacilar, yerel otoritelerle guvenli nukleer enerji konularini calismakta oldugunu ifade etti. Turkiye'de de bazi universiteler ile bilgi paylasim bagi suruyor fakat faal akademisyenlikten uzaklasip, bilgisini ve deneyimlerini kitalararasi paylasiyor alaninda bir otorite olarak. Soyledigi cumle cok ilgincti Hayrettin Beyin: 'Baktim ki sakalini kesmeyi unutmus, darmadagin super zeka adamlar hayatlarinin onune bilimi koyarak kendini vermis bulus yapiyor, benim burda ne isim var diye sordum?':) Mutevazi tavirla sasirtici ve hos bir yorum. Hayrettin Bey bahsettigi kisiler gibi dagilmadan bilim yapmis ve birikimini cok yonlu konulara da sarfederek, enerji guvenligi, nukleer degisim asamalari, iklim degisiklikleri, Turk-Ermeni iliskileri, Uluslararasi Goc sorunlari uzerine calistigi bir vakif da dahil olmak uzere cok genis yelpezede bilgisini aktarmaya devam ediyor.

Bir Egitim Sehri:

Boston ve Harvard'da Malatyalilar..

Cambridge, bilindigi gibi egitime odakli bir sehir Boston'un hemen yanibasinda. Cok ilginctir ki, ogrenci sayisi olarak degil, egitimin kalitesi ve en iddiali sekilde yetistirmeyi esas alan bir sistem kurulmus. Bizde oldugu gibi, her yil ogrenci sayisi artsin istenmiyor, nicelik degil nitelik onem tasiyor, ogrenci sayisi artirarak buyuk universite olunmayacaginin turlu ornekleri dunya capinda belli basli diger universiteler icin de gecerli. 6700 lisans ve yuksek lisansla birlikte 19 bin ogrencili Harvardin durumu bu.. Harvard Üniversitesi, ABD'de Massachusetts eyaletinin Boston- Cambridge'de bulunan ve dünyanın en iyi üniversitesi olarak tanınan özel universite. 1636'da yılında kurulan universitenin ilk yöneticisi John Harvard ve adini kurucusundan aliyor. Resmi anlamda üniversite olarak anılmaya başlandığı dönem ise 1780’li yıllara rastliyor. Kurucu John Harvard, vasiyetinde üniversiteye 400 adet kitap ve birkaç yüz pound bıraktığını açıklamıştı. O yıllarda, bu 400 kitapla oluşturulmaya başlanan kütüphanede bugün 15 milyondan fazla kitap bulunmaktadır. Bu sayı üniversite kütüphanesi Dünya'nın en büyük akademik kütüphanesi yapmakla kalmiyor, tüm kütüphaneler arasında da ilk beşe girmesini sagliyor. Universite bütçesinin bugün geldiği nokta ise, 2006 yılı verilerine göre 29,2 milyar dolardır. Harvard Üniversitesi’nde 2400 akademisyen 6700 lisans öğrencisi, 12400 kadar da yüksek lisans öğrencisi bulunmaktadır. 1900’den itibaren, aynı semtte bulunan MIT ile birçok konuda ortak çalışmalarda bulunmuşlardır. İki okulun öğrencileri, eğer isterlerse ders kredileri veya ücretleri konusunda hiçbir sorun yaşamadan yatay geçişle okullarını değiştirebilmektedirler. Ama Harvard Üniversitesi genel olarak temel bilimlerle ilgilenir. Bu üniversitenin en prestijli dalları hukuk ve tıptır. 2008 yılında ABD Başkanı seçilen Barack Obama da Harvard Hukuk Fakültesi mezunudur. Ilginc bir not da, kurucu Harvard’in ilk kurulan binanin onunde bulunan heykelinin ayagina dokunma geleneginin olusmus olmasi.

Bir sure once Harvard Üniversitesi, dünyanın en büyük arama motoru Google’ı tahtından indirecek yeni bir sistem üzerinde çalıştıklarını açıkladı...

Mayıs sonunda kullanılmaya başlanılacak Wolfram Alpha adlı bir program ve internet arama motoru sayesinde artık tıpkı Uzay Yolu’ndaki bilgisayar gibi arama motoruna soru sorabileceğiz. Wolfram Alpha’da ise, kutuya sadece “Everest Dağı’nın yüksekliği nedir”, JFK öldürüldüğünde, Londra’da hava nasıldı? sorusu yazılacak ve cevap çıkacak.. Ayrıca, program sesi de tanıyabiliyor. Yani soru yazılarak değil de sesle de sorulabilecek.

Iste bu yuzden, butun dunyada bilimsel onemi kabul edilmis olan Harvard'a turlar duzenleniyor, buyuk kafileler geziyor, ogrencilere tanitiliyor, yuzlerce cesitlilikte Harvard logolu esya ve giyim satisi cok ilgi goruyor cok pahali olmasina ragmen. Bir Harvard Universitesi sektoru olusmus. Ayni zamanda bolge genelde Universitenin mulkiyetinde cok genis bir alana yayilmis durumda.

Harvard'da Malatyali 2 ogrencimizle biraraya geldim.

Gurur duyulacak bir basari ile Ankara Fen Lisesi 2.sinif ogrencisi Bersan Ozcan'in MIT' den 45 gunluk Koc Vakfi bursu kazanarak ozel secilmis 2 Turk ogrenciden birisi olarak orada bulunmasiydi. 45 kisi Amerika genelinden geri kalani Dunyanin cesitli ulkelerinden kabul edilmis 77 ogrenci bu programa davet edilmis. Turkiye’den de 2 ogrenci secilmis. Sevgili arkadasim Muge-Erhan Ozcan ciftinin kizlari sevgili Bersan bu yasta oralarda bulunmanin zorlugunu cekiyordu ve kisa sure de olsa onunla ortamini paylastim. Ben orada iken Harvard'da biyoloji deneylerini konu eden bir seminer sundu ve bursun bitiminde bir seminer daha verecek. New York'ta 'Malatyali bir ogrenci Ankara'dan Boston'a gelmis kim bu basarili cocuk, boyle ogrencileri desteklemeliyiz' diyen arkadasim bile oldu, gurur duydum bu yasta Bersan'in basarisindan.. Kendisini ve ailesini kutluyorum. Eminim Bersan'i ilerde simdiden teklifler aldigi o iyi universitelerden birisinde gorecegiz.

Bilal Demirler Cambridge College'da business management uzerine master yapiyor ve gecen yil benim Malatyahaber'deki yazilarimi okudugunu tanismak istedigini yazarak New York'ta iken haberlesmistik. Ailesi Malatya ve Sakarya'da yasayan Bilal'in ileriye donuk is planlari var ve cok basarili olacagina eminim. Uc Malatyali biraraya geldik.  Harvard'da ve buna eklenen birkac Malatyali daha oldu konustugumuz. Sevgili arkadasim Yusuf Ozcicek'in yegeni Serhat Ozcicek de Boston'da egitim almis Malatyalilardan.  Northeastern'de Finans ve Yonetim uzerine egitimi tamamlayip simdi orada bir sirkette finansal risk yonetimi uzerine calisiyor. Bilal Demirler’in, Boston'da pizza cafe acmis olan Malatyali arkadasina da ugramayi da ihmal etmedik.

FOTOĞRAFLAR (Üstten itibaren);

-New York'un unlu universitelerinden New Jersey-Steven Technology Ins.den Manhattan goruntusu.

-Central Park'dan bir kare-Manhattan

-Time Square ve turistler

-New York Public Library'de sergilenen dunyanin basili ilk incili: The Gutenberg Bible

-Harvard Universitesinin dunyaca unlu kutuphane binasi

-New York Public Library'de sergilenen unlu cocuk serisi Winnie-The Pooh ve hayvanlari

-Olumu ile ABD'de gundeme oturan Michael Jackson'un NY'de sergilenen mumya heykeli

-Fusun - Mehmet Toy, Prof.Dr.Hayrettin Kilic ve esi Natalie, kizlari Selin.Toy'larin NJ deki evlerinde birarada.

-Malatyali Harvard burslumuz Bersan Ozcan. 

-Harvard Tarih Bölümü önünde